Daten kan emotioneel pittig zijn
Afgelopen twee jaar date ik af en toe en het valt me op dat dat soms best emotioneel belastend kan uitvallen. Het is natuurlijk eigenlijk ook heel onnatuurlijk: Nog maar honderd jaar geleden woonden mensen in een dorp of stad en hadden doorgaans een soort van vertrouwde kring van mensen om zich heen. Je kende elkaar van de school, de kerk of de familie of je kwam elkaar misschien tegen op een dorpsfeest. Sinds social media en dating apps heb je ineens honderden ‘profielen’ om vluchtig doorheen te swipen. Je stuurt of ontvangt een ‘like’ of vriendelijk bericht en voor je het weet heb je ‘contact’. Is dat eigenlijk wel (-een) ‘contact’? Zo gemakkelijk als een contact er is, net zo gemakkelijk is deze weer weg. Zolang dat op afstand gaat heb ik er niet zo’n last van, maar als je iemand fysiek hebt leren kennen kan ik (of de ander) dat als heftig ervaren. Waarom eigenlijk, hoe zit dat? En wat kan ik doen om daar minder last van te hebben?
De contactcirkel
Een tijd je geleden kwam ik in mijn zoektocht naar duiding de ‘Contactcirkel’ tegen. Niels van Santen hielp me met deze blog enorm met zijn toelichting: “Hoe laat je het oude los op zo’n manier dat er echt ruimte is voor het nieuwe? En wat gebeurt er als je merkt dat er geen ruimte is voor het nieuwe? De contactcirkel is een mooie illustratie van uit welke stappen contact maken bestaat, en hoe je in elk van die stappen ook als het ware een ‘tegenstap’ kunt zetten waardoor je naar de keerzijde toegaat. En aangezien het een cirkel is, is het eindpunt dus ofwel de mogelijkheid van een nieuw contact, ofwel het nogal dramatische beeld van ‘isoleren’ (rechter cirkel).
In het model zijn een paar spelregels: In het ideale geval neem je de linker cirkel, en zet je telkens één stap, en gebruik je je eigenschap ‘openheid’ of ‘kwetsbaarheid’ om op de volgende stap terecht te komen. Je kunt op elk moment in de cirkel via ‘geslotenheid’ of ‘onkwetsbaarheid’ op de volgende stap in de rechtercirkel uitkomen. Je kunt ook stappen overslaan, die hou je dan soms later nog tegoed. En het woord spelregels gaat ervan uit dat we bewuste spelers in het spel zijn, maar dat zijn we hier vaak niet. We nemen stappen vaak onbewust. Het model helpt je om bewust te worden van wat je doet, of hebt gedaan waardoor iets juist wel of juist niet werkte.”
Een voorbeeld:
Je ontmoet iemand op een feest.”Je voelt een klik, je hebt een mooi gesprek, er is iets van verbondenheid. Dan heb je dus Contact gemaakt, je hebt je niet Geïsoleerd. Vervolgens vindt er iets van ‘Hechting’ plaats, iets van ‘je verbonden voelen met’. Dan heb je de keuze om die verbinding te verdiepen en dan kom je bij intimiteit’. En ‘Intimiteit’ staat hier niet persé voor sexualiteit, maar meer voor het delen van de dingen die er echt voor je toedoen, waarin je je kwetsbaar voelt, de dingen die spannend zijn om te delen. Je merkt vanzelf of je het gesprek hiervandaan of naartoe stuurt, en wat de reactie van de ander hierop met je doet. En dan komt er vroeg of laat onherroepelijk een Afscheid. Dat kun je accepteren, of je kunt je ‘Vastklampen’ aan het samen. Letterlijk, door niet te willen dat de ander weggaat, of door in al je gedachten en gevoelens nog bij diegene te blijven, te hopen, te verlangen”.
Hobbels na het afscheid
“En na het afscheid zijn er vaak wat hobbels. Zeker als het Liefde is. De meest vruchtbare route loopt langs ‘Rouwen’, wat staat voor erkennen dat je verdrietige of andere gevoelens hebt bij het verlies, hierin zacht voor jezelf zijn. En bijvoorbeeld ook steun vragen als je die wenst. De keerzijde is ‘Miskennen’, bijvoorbeeld door vooral leuke dingen te gaan doen en niet het verdriet te voelen. En dit kan zowel een bewuste als een onbewuste keuze zijn. De volgende stap komt in mijn eigen ervaring als een soort klein wonder. Als het verdriet ruimte heeft gehad om er te mogen zijn, dan kun je ervaren dat wat er is geweest mooi was, liefdevol was, én je kunt accepteren dat het goed is dat het niet meer is. De zin van ‘Zingeven’ zit hem erin dat je weet dat het samenzijn waarde had, en dat die waarde niet verloren is gegaan nu de werkelijkheid anders is. De andere kant is ‘Wrokken’, maar je zou daar ook ‘Zinloosheid’ van kunnen maken. Het is het als het ware waardeloos-maken van het samenzijn, en daarmee van je eigen inbreng/gevoel/rol in het contact. En weer, veelal geen bewuste keuze. Een andere route hier kan zijn om stappen over te slaan: De relatie is voorbij, en je voelt geen verdriet, je neemt geen tijd voor stilstaan bij wat je samen hebt gedeeld, of je stapt snel in een nieuwe relatie. Dan heb je de stappen ‘rouwen’ en ‘zingeven’ overgeslagen, of liever gezegd: uitgesteld. En soms komt die stap er dan later weer gewild of ongewild tussendoor, en dat kan zich uiten in vermoeidheid of andere fysieke ongemakken, of bijvoorbeeld in dromen. Dan kan het tijd zijn om alsnog te rouwen”.
Terug naar het daten
Als ik kijk naar mezelf dan ben ik best kieskeurig met wie ik uiteindelijk echt fysiek afspreek (eerst chatten, dan beeldbellen, dan pas evt. afspreken). Dan nog steeds kan ik een ontmoeting hebben die niet veel met me doet en volgens mij zit dat in de kernwoorden die Niels noemt: ‘openheid’ en ‘kwetsbaarheid’. In mijn geval heb ik me waarschijnlijk onbewust ‘onkwetsbaar’ opgesteld, of de Ander, of allebei. Dan gebeurt er dus niets. Wat me ook een weleens is overkomen is dat ik mij meer openstelde en/of kwetsbaarder opstelde dan de Ander, of andersom. Dan is de boel niet meer gelijkwaardig en loopt een van de twee wellicht pijn op. Als ik naar mezelf kijk; bij een fijne, aantrekkelijke en leuke Ander kan ik me makkelijk en snel ‘hechten’ terwijl de Ander daar nog niet is. Als er dan een afscheid volgt, voel ik gemis, teleurstelling en een beetje verdriet om het contact dat ineens bruut doorgeknipt is. Ik had nog zoveel willen beleven, bespreken, doen met die Ander maar ineens is hij er niet meer en ik moet dat gewoon accepteren. Ook dat voelt voor mij heel onnatuurlijk, ik koester mensen die ik ontmoet, je wisselt samen van alles uit, je begint iets te voelen en dan bam! ineens is alles weer weg. Maar het is mijn taak om daar volwassen mee om te (leren-) gaan, niet (zoals sommige mensen doen) gaan vastklampen aan de herinnering, maar deze bewust loslaten.
De cirkel samen doorlopen
Ik heb nu geleerd hoe belangrijk het is dat ik alle stappen uit de hele ‘linkercirkel’ goed doorloop. Liefst samen met de Ander, maar in ieder geval ikzelf. Want als ik dat niet doe dan heb ik er bij een volgend contact last van, ook al is dat pas een date een half jaar later. Ik moet zorgen dat ik de tijd neem om te rouwen en zin te geven. Bij een kort contact hoeft dat vaak ook niet heel lang te duren, je kunt gewoon nog even samen afspreken om te bellen, allebei op de ontmoeting te reflecteren, elkaar waarderen en iets moois meegeven. Dat vraagt van allebei dat je in staat bent om in de ‘linkercirkel’ te zijn en niet gaat vastklampen, wrokken, miskennen. Dat je open kunt staan, samen even kunt ‘rouwen’ en ‘zingeven’ en elkaar in staat stelt om weer open te kunnen staan voor een nieuw contact (in dit geval met een andere persoon). Ik merk dat het mij nu veel beter gaat en ik korte ontmoetingen een mooie plek kan geven.
Hoe zorg ik nu beter voor ons allebei?
Het model werkt op veel manieren in mij door. Bij een telefonische eerste ontmoeting let ik bijvoorbeeld beter op hoe de Ander over zijn vorige relaties en vrienden praat. Is dat vol miskenning, wrok, ‘waardeloosmaken’ en onthechting dan is het opletten geblazen want deze persoon heeft wellicht moeite met het doorlopen van een gezonde (linker-) contactcirkel. Als iemand na een leuk gesprek ineens stilvalt of aangeeft geen vervolg te willen, probeer ik nog één keer om een opening te geven zodat er een kans is om samen de cirkel tot de laatste stap te doorlopen. Als iemand daar niet op ingaat, dan doorloop ik zelf de cirkel en neem afscheid van de persoon door betekenis te geven aan de ontmoeting. Zo vervolg ik mijn pad rijker. Maar ook bij een echte fysieke date doe ik meer mijn best om er een afgeronde ontmoeting van te maken, waarna wel of niet een nieuwe ontmoeting kan plaatsvinden. Ik ben ook bedachtzamer als ik zelf merk dat ik in de ‘rechtercirkel’ schiet. Als ik intimiteit vermijd bijvoorbeeld ga ik echt op onderzoek uit waarom dat is.
Verlies van een ouder
Ook deze zin van Niels raakte bij mij een snaar: “Dan heb je de stappen ‘rouwen’ en ‘zingeven’ overgeslagen, of liever gezegd: uitgesteld. En soms komt die stap er dan later weer gewild of ongewild tussendoor, en dat kan zich uiten in vermoeidheid of andere fysieke ongemakken, of bijvoorbeeld in dromen“. Het overlijden van mijn moeder is inmiddels 17 jaar geleden dus ik kan terugkijken op dat proces. Maar hoe lang geleden dan ook, de stappen ‘rouwen’ en ‘zingeven’ blijven af en toe terugkomen en gaan vaak gepaard met (letterlijk-) dromen dat ze er weer even is. Ook dan helpt het mij om tijd in te ruimen om de stap ‘zingeven’ bewust te nemen.
Het model in je werk
Ik kwam van de week het model tegen in de context van een trainer die bij elke training ‘in contact treedt’ met de deelnemers (mooi uitgelegd). De trainer legt uit dat ook zij nu de tijd neemt om een training met elkaar af te sluiten, dus niet eindigen bij ‘Afscheid nemen’ maar met elkaar betekenis geven. Want ook zij is in de eerste stappen van een gezonde ontmoeting, een beetje gaan houden van haar deelnemers!